Biyolüminesans Nedir? Hangi Canlılarda Görülür?

Canlı organizmalar tarafından gerçekleştirilen, kimyasal olan enerjinin birtakım olaylar sonucunda ışığa dönüştürülmesinde biyolüminesans denmektedir. Bu durumda canlı ışık yayar. Biyo ve lümen kelimelerinden türemiştir. Türkçeye yaşam ışığı olarak çevrilir. Biyolüminesans olayı büyük organizmaların üzerinde birlikte yaşayan küçük organizmalar tarafından gerçekleştirilir. Enzimler ile katalizlenmiş olan kemilüminesans adındaki reaksiyon ile yapılmaktadır. Bu olay gerçekleşirken genellikle ATP kullanılmaktadır. Luciferaz ve luciferin tarafından oksitlenmektedir. Biyolüminesans olayı hem hücre içi hemde hücre dışı bir şekilde meydana gelebilir. Lux operon ismi verilen bir operon sayesinde biyolüminesans olayı kontrol edilebilmektedir.
Biyolüminesans Nedir?
Derinlerde bulunan deniz canlılarının yaklaşık olarak %90’ı biyolüminesans olayını gerçekleştirmektedir. Suda belirgin olan en güçlü dalga boyları yeşil ve mavi ışık dalgalarıdır. Bu yüzden biyolüminesans olayını gerçekleştiren canlılar genellikle mavi veya yeşil ışık yayarlar. Denizde yaşayan canlılarda çoğunlukla görülmez. Ancak birtakım canlı türleri yeşil ve mavi olmasa da faklı renklerde ışıklar yayabilmektedir. Bunlardan en iyi bildiklerimiz ateş böcekleri ve Yeni Zelanda’da bulunan parlak kurtlar yapmaktadır. Araştırmacılar tarafından daha birçok böceğin, larvanın, kurtların ve eklem bacaklı canlıların biyolüminesans olayını yapabildiği anlaşılmıştır.

Lucifer Latincede ışık getiren şey anlamına gelmektedir. Birtakım maddeler lusiferaz ve lusiferin gibi davranma özelliğine sahiptir. Böyle bir durum ancak biyolüminesans yaşamının formlarına sahip türlerde bekleniyor. Buna örnek vermek istersek lusiferin koelenterazin canlısı denizdeki biyolüminesansında genellikle görülmektedir. Buna ek olarak ateş renge sahip algler, fotosenteze zıt bir şekilde besinleri elde edebilmek için klorofile çok benzeyen bir lusiferin çeşidi kullanırlar. Bahsettiğimiz canlıların luminesansları güneşli bir günün ardından daha parlak hale gelebilir. Bazı balık ve karidesler birçok canlıyı yemeden önce o canlılara kendi lusiferinlerini göstermektedirler.

Mesela çerez yiyici köpek balıkları biyoluminesansı kamuflaj amacıyla kullanmaktadırlar. Kamuflaj olurken vücutlarının alt kısımları karanlık kaldığı için diğer yırtıcılara ve minik balıklara küçükmüş gibi görünmektedirler. Bu yüzden diğer canlılar karanlık tarafı küçükmüş gibi gördükleri için saldırmaya gittiğinde köpek balığı normal haline döner ve o canlıları yer. Bu durum bir savaş stratejisidir.

Hiç yorum yok